Zaparcia u dzieci

Problem z kupką u najmłodszych często spędza sen z powiek rodzicom. Rzutuje to przecież na samopoczucie i zachowanie dziecka.

O zaparciu mówimy wówczas, gdy wypróżnienia występują rzadziej niż 2 razy w tygodniu, z dużym wysiłkiem. Przyczyny mogą być dwojakie, jednakże najczęściej mamy do czynienia z tzw. zaparciami czynnościowymi (95% przypadków). Jedynie 5% jest wynikiem choroby (np. choroba Hirshpunga, niedoczynność tarczycy, zespół Downa, celiakia, alergie pokarmowe itp.).

U najmłodszych często mówi się o zaparciach nawykowych – dziecko świadomie wstrzymuje wypróżnienie tygodniami, a czasami nawet miesiącami. Dochodzi do wchłaniania wody w jelitach, przez co kupa staje się coraz twardsza i problem się pogłębia. Maluch staje się rozdrażniony, nie chce jeść, podczas zabawy zastyga w bezruchu i krzyżuje nóżki by powstrzymać uczucie parcia. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele. Każdy przypadek jest inny. Przede wszystkim są to sytuacje stresogenne (początek edukacji przedszkolnej, w czasie odpieluchowywania, zmiana miejsca, konflikty w rodzinie itd) oraz strach przed bólem podczas wypróżnienia.

Można powiedzieć, że zaparcia są zaburzeniem o podłożu psychicznym. Nie musimy od razu konsultować się z psychiatrą, czy psychologiem, ale warto z dzieckiem rozmawiać. Kreatywność rodziców nie zna granic. Można posłużyć się lalkami, misiami, wytłumaczyć rysunkowo czym jest kupa i co się dzieje w jelitkach. Nie należy oczywiście krytykować dziecka i obarczać winą. Lepiej wprowadzić system motywacyjny –  drobne nagrody za udaną wizytę w toalecie.

Diagnostyka

Jeżeli problem trwa tygodniami warto skonsultować się z pediatrą. Na podstawie wywiadu lekarz może ocenić typ zaparcia. Warto też poprosić o skierowanie na USG jamy brzusznej, by sprawdzić, czy nie zalegają w jelitach masy kałowe. Dobrze zbadać również poziom hormonów tarczycy, by wykluczyć przyczynę organiczną zaparć.

Metody leczenia zaparć u dzieci

NIEFARMAKOLOGICZNE

  • Dieta: bogata w błonnik – warzywa, owoce, pieczywo razowe, kasza gryczana, ryż brązowy, kiszonki (ogórki, kapusta), suszone owoce w całości lub w postaci kompotu.
  • Podawanie odpowiedniej ilości płynów – 1,5 l dziennie u dziecka
  • Aktywność fizyczna – z rodzinnych doświadczeń wiem, że doskonale sprawdza się wizyta na basenie 🙂 Wypróżnienie następuje niemalże natychmiastowo! Polecam!
  • Masaże brzuszka, ciepłe kąpiele.

A gdy to nie pomoże, udajemy się po pomoc do apteki.

Środki FARMAKOLOGICZNE na zaparcia u dzieci dostępne w Polsce bez recepty to:
  1. Preparaty ułatwiające opróżnienie odbytnicy z mas kałowych:
    Makrogol (np. Xenna balance junior, Dicopeg junior) – proszek w saszetce do rozpuszczenia w pół szklanki wody. Podawać 2-3 razy dziennie przez 3-6 dni. Makrogol chłonie wodę, zwiększa objętość oraz rozluźnia masy kałowe, na efekty jego działania trzeba więc poczekać do kilku dni.
    Czopki glicerynowe (rozmiar zależny od wieku dziecka) – skutek jest zwykle prawie natychmiastowy
    Wlewki doodbytnicze na bazie miodu (Melilax Pediatric) – osobiście bardzo polecam. Sprawdzony i skuteczny produkt w postaci gotowej małej wlewki, którą wprowadzamy doodbytniczo i po kilku bądź kilkunastu minutach dochodzi do wypróżnienia.
    Wlewka doodbytnicza na bazie fosforanów (Enema, Rectanal) – tzw. lewatywa. Silnie drażni jelito i pobudza do wypróżnienia. Do doraźnego stosowania.
  2. Preparaty do leczenia podtrzymującego, zapobiegające zaleganiu stolca:
    Laktuloza (Lactulosum, Duphalac) – zwiększa objętość stolca i rozmiękcza masy kałowe, dawkowanie 1-3ml/kg m.c.
    Makrogol w dawce 0,2-0,8g/kg m.c. na dobę
    Leczenie podtrzymujące powinno trwać około 2 miesięcy. Później stopniowo zmniejszamy dawkę i odstawiamy ostatecznie lek.
Podobne preparaty pomagające na zaparcia u dzieci można nabyć w aptece w Wielkiej Brytanii:
  • Błonnik (ispaghula husk, Fybogel) – jako uzupełnienie diety, dostępny bez recepty dla dzieci od 6 roku życia.
  • Laktuloza (Lactulose, Duphalac) – od 1 miesiąca życia, dawkowanie od 2.5ml dwa razy dziennie, na efekt działania zwykle trzeba czekać do kilku dni. Stosowana raczej zapobiegawczo (choć wszystko zależy od dawki).
  • Czopki glicerynowe (Glycerin suppositories) – w wersji infant (1g) lub children (2g), przed aplikacją warto zanurzyć w ciepłej wodzie (wtedy czopek łatwiej „wyskoczy” z plastikowej otoczki). Działają na zasadzie podrażniania odbytu, nie zawierają żadnej substancji czynnej. Do stosowania doraźnego, efekty są szybko widoczne.
  • Pikosiarczan sodu (sodium picosulfate, Dulcolax Pico Liquid) – dostępny bez recepty dla dzieci powyżej 10 roku życia. Działa stymulująco na mięśnie jelita grubego, efekty zwykle osiągane po około 8-12 godzinach po zastosowaniu (można podać na noc).
  • syrop figowy (Califig) – od 1 roku życia, podobnie jak laktuloza, stosowany raczej pomocniczo w zapobieganiu zaparciom.
  • makrogol (Laxido Paediatric, Movicol Paediatric) – dostępny w dawce dla dzieci (saszetki 6,9g) tylko na receptę.

W przypadkach skrajnych konieczna może być wizyta w szpitalu w celu oczyszczenia jelit z zalegających mas kałowych i wdrożenia odpowiedniej diety oraz leczenia farmakologicznego trwającego nawet do 6 miesięcy.

 

A wy macie jakieś doświadczenia w tym temacie? Zapraszamy do komentowania!

Piśmiennictwo:
3. http://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/uklad-pokarmowy/zaparcia-nawykowe-u-dzieci-przyczyny-objawy-leczenie-zaparc-przewlekly_41885.html
4. http://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/uklad-pokarmowy/domowe-sposoby-na-zaparcia-nawykowe-u-dzieci-i-doroslych_41890.html
5. https://www.evidence.nhs.uk/formulary/bnfc/current/1-gastro-intestinal-system/16-laxatives